Het nieuwe, achtste wereldwonder? Dat is extreem duurzaam en verrijst vanaf 2031 in… Rotterdam! De vijf finalisten van de Shift-ontwerpwedstrijd zijn inmiddels bekend. Hun voorstellen blinken uit in innovatieve bouwwijzen en slimme installatietechniek.
Op de plek in Rotterdam-Zuid waar de nieuwe Kuip had moeten komen, verrijst de komende jaren de gloednieuwe wijk ‘Waterkant’. Absolute blikvanger binnen het nieuwbouwproject wordt een groen, achtste wereldwonder; een Rotterdamse ‘Sagrada Familia’.
Internationale wedstrijd
Initiatiefnemer van de verkiezing is Don Ritzen van de sociale onderneming Shift. Hij schreef een internationale architectuurwedstrijd uit waaraan 1.500 architecten uit vijftig landen meededen. De opdracht: ‘ontwerp een gebouw dat inspireert tot klimaatactie’.
Dat de deelnemende bureaus vooral groots en meeslepend mochten denken, blijkt uit de specificaties van het nieuwe ‘Shift Landmark’. Het gebouw – het achtste wereldwonder voor het klimaat – wordt tot 30.000 m² groot en mag maximaal € 240 miljoen kosten. Andere eisen: deelnemende bureaus moesten 10.000 m² reserveren voor een kunstzinnige, meeslepende bezoekerservaring over de toekomst. Verder omvat het te ontwerpen gebouw een hotel, conferentie- en ontmoetingsruimten en horeca, alles ontworpen vanuit een holistische visie. “Waar piramides, kathedralen en wolkenkrabbers symbool stonden voor macht, religie en innovatie, moet dit landmark inspireren tot een betere manier van leven”, aldus Ritzen.
Een internationale jury kiest in april het winnende ontwerp. Als alles volgens plan verloopt, start de bouw rond 2028 en opent het landmark in 2031. Dit zijn de vijf finalisten:
Heatherwick Studio: ‘Urban Reef’
In plaats van een traditioneel gebouw creëerde het Britse Heatherwick Studio een echte beleving: het Urban Reef. Geïnspireerd op een koraalrif, is het ontworpen om mensen samen te brengen en hun klimaatbewustzijn te prikkelen. De lagen van het gebouw vertellen verhalen over klimaatactie en groeien als het ware van de basis omhoog. Bezoekers dwalen door interactieve ruimtes die nieuwsgierigheid en begrip voor de natuur en klimaatverandering stimuleren. Een tentoonstelling toont hoe kwetsbaar onze planeet is, maar ook welke oplossingen al bestaan. Aan het einde ontvangen bezoekers praktische tools, zoals een persoonlijke CO₂-scan, om hun eigen impact te meten en stappen te zetten.
Het gebouw zelf is net zo duurzaam als zijn missie: een houten constructie met modulaire, biobased en recyclebare materialen, natuurlijke ventilatie, slim daglichtgebruik en geavanceerd waterbeheer maken het tot een toekomstbestendig icoon van groene innovatie.
Mecanoo/Francine Houben: ‘The House of Shift’
De inzending van het Delftse Mecanoo – bekend van onder meer de Library of Birmingham en de TU Delft Library – heet The House of Shift. Het duurzame ‘wereldwonder’ draait om upcycling, CO₂-opslag en energieneutraliteit en moet bezoekers meenemen op een speelse ontdekkingsreis. Het ontwerp is simpel van vorm: een groot rechthoekig blok rust op zes hergebruikte windmolenpilaren – een extreme vorm van upcycling. Aan de voet ligt de heuvelvormige ‘Grote Hal’, gebouwd met gerecycled stadsbeton en een houten akoestisch dak. Daarnaast staat het ‘Elyseum’, een tweelaags volume met een hybride structuur van hergebruikt staal en houten vloeren. Blikvanger is een houten wereldbol met LED-gevel die realtime informatie over de aarde toont; binnen draait een spectaculaire licht- en muziekshow over natuur en klimaat.
Buiten vormt de ‘Cirkel van Hoop’ bij regen een waterval en een plek voor reflectie. Naast het complex staat de Tower of Change met hotel, restaurant en werkplekken voor onderzoekers en studenten. De toren is opgebouwd uit modulaire CLT-modules met zonnepanelen, natuurlijke ventilatie en efficiënte watersystemen. Interieur en meubilair zijn gemaakt van biobased materialen.
MVRDV: ‘Rotterdam Rocks’
Het Rotterdamse architectenbureau MVRDV – bekend van onder meer de markante Markthal in hartje stad en ‘Het Depot’ van Boijmans van Beuningen, komt met misschien wel de meest spraakmakende inzending. ‘Rotterdam Rocks’ is namelijk een verzameling van ‘poreuze, levende rotsen’, aldus MVRDV. Rotterdam Rocks laat natuur en het publieke leven samensmelten, waarbij de levende rots een regeneratief stads ecosysteem is.
Over constructiewijzen en installaties laat het architectenbureau nog weinig los, maar wel is bekend dat Joris Laarman, een pionier in 3D printen, betrokken is bij het project. Verder zijn de rotsen voorzien van een dikke laag mos en gras. Van de bovenste ‘etage’ – een uitzichtpunt over de stad en rivier – klettert een heuse waterval naar beneden. Wow!
Andrés Jaque: ‘Planetary Landmark for Climate Age’
Het Planetary Landmark for the Climate Age van architect Andrés Jaque is geen traditioneel gebouw, maar eerder een soort levende installatie die laat zien hoe het klimaat en energie in een stad werken. Het fungeert als een verticale doorsnede van de wereld, waarin processen zoals bodem, grondwater, energie en lucht met elkaar verbonden worden en zichtbaar worden gemaakt voor bezoekers.
Wat dit ontwerp bijzonder maakt, is dat het niet alleen uitlegt hoe die systemen werken, maar er ook actief iets mee doet door bijvoorbeeld warmte, water en energie te verzamelen, te sturen en opnieuw te gebruiken. In plaats van alleen duurzaam te lijken, laat het zien hoe duurzaamheid in de praktijk kan functioneren en hoe middelen slimmer en eerlijker verdeeld kunnen worden. Het is daarmee een plek waar mensen niet alleen leren over klimaat en energie, maar ook ervaren hoe een stad op een andere, duurzamere manier kan functioneren. Het ontwerp brengt meerdere verdiepingen samen binnen een lichte draagstructuur van hout in een diagrid-vorm.
Ecosistema Urbano: ‘A Living Landmark’
Het Spaanse Ecosistema Urbano maakt de tongen los met ‘A Living Landmark’. Zoals de naam al doet vermoeden, is hun gebouw geen statisch blok beton, maar een levend systeem dat kan groeien. Zo lopen er kriskras door en over het gebouw groene ruimtes. Ze leiden uiteindelijk allemaal van het plein beneden naar het uitzichtpunt op de top. De groene corridors slingeren langs de diverse functies van het gebouw: er komt onder meer een hotel, restaurants, werkplekken en een congrescentrum.
De gevel van het gebouw is voorzien van een zogenaamde 3D geprinte ‘bio-receptieve laag’: waarin planten, insecten en vogels zich kunnen nestelen. De vegetatie groeit over lichte constructies van gerecycled staal en hout, gecombineerd met kasachtige doeken en biologisch afbreekbare netten. Deze ‘levende schil’ creëert niet alleen nieuwe stedelijke natuur, maar helpt ook bij het reguleren van temperatuur en het inspelen op weersinvloeden. Het karkas van ‘A Living Landmark’ bestaat voor een groot deel uit herwonnen staal dat afkomstig is van oude olieplatforms uit de Noordzee. Wel zo handig: door de modulaire bouwwijze haal je het gebouw in de toekomst makkelijk uit elkaar.
Heb jij ‘n tip voor deze rubriek? Stuur je suggestie naar demakersvanmorgen@technieknederland.nl!
