In de podcastserie ‘Deep Dive: AI’ onderzoeken we de mogelijkheden van AI voor ondernemers. In de vijfde aflevering spraken Jacques van der Krogt (M2K advies) en Jeroen Mackaij (SPIE Nederland) uitgebreid over ‘Multipurpose Robots’ en wat jij daar mee kunt. Speciaal voor jou: de korte samenvatting.
Jacques en Jeroen weten waar ze over praten. Jacques is als Directeur van M2K Advies en expert in kansenherkenning, terwijl Jeroen als Manager digitalisering en BIM expert bij SPIE Nederland is. Hieronder zetten we de belangrijkste inzichten uit de 5e aflevering voor je op een rij.
Wat verstaan we eigenlijk onder een robot in de technieksector?
Veel mensen denken bij robots nog steeds aan iets uit een sciencefictionfilm: een Terminator-achtig wezen van staal. In de praktijk is het begrip veel breder. Een robot kan net zo goed software zijn. Denk aan digitale processen die automatisch taken uitvoeren of beslissingen voorbereiden. Artificial Intelligence fungeert daarbij als het brein: de intelligentie die ervoor zorgt dat een robot leert, interpreteert en steeds slimmer wordt.
– Kijk en beluister hier aflevering 5 van de ‘Deep Dive Serie: AI’ en ontdek hoe hybride AI de technieksector nieuwe kansen biedt.
Waarom zijn multipurpose robots zo interessant?
De technieksector kampt met een structureel personeelstekort en dat probleem wordt de komende jaren alleen maar groter. Multipurpose robots kunnen helpen om dat tekort deels op te vangen. Niet door mensen te vervangen, maar door hen te ondersteunen. Ze nemen repetitieve, zware of administratieve taken over, zodat vakmensen zich kunnen richten op hun echte expertise.
Wat maakt een robot ‘multipurpose’?
In tegenstelling tot traditionele robots die één taak uitvoeren, kunnen multipurpose robots meerdere functies combineren. Dat kan fysiek zijn, zoals boren, inspecteren of meten, maar ook digitaal, bijvoorbeeld het verzamelen en verwerken van data. Juist die flexibiliteit maakt ze interessant voor de bouw- en installatiesector, waar omstandigheden continu veranderen.
Welke rol speelt Artificial Intelligence hierin?
AI is de drijvende kracht achter de ontwikkeling van multipurpose robots. Zonder AI moet elke handeling vooraf volledig worden geprogrammeerd, wat tijdrovend en kostbaar is. Met AI kunnen robots leren van data en zich aanpassen aan nieuwe situaties. Daardoor worden ze minder afhankelijk van vaste scripts en kunnen ze steeds meer taken zelfstandig uitvoeren.
Zijn humanoïde robots al dichtbij?
Hoewel ze regelmatig op beurzen en in demo’s te zien zijn, zijn robots die echt menselijk gedrag vertonen er nog niet. De verwachting is dat dit pas na 2030 realistisch wordt. Tot die tijd blijven robots vooral ondersteunend: slimme assistenten die vakmensen helpen, maar niet vervangen.
Hoe sluit dit aan bij de dagelijkse praktijk in de techniek?
Op dit moment bevinden veel toepassingen zich nog in de pilotfase. Denk aan boorrobots, inspectierobots of drones die bouwplaatsen vastleggen. Het rapport van Techniek Nederland kijkt daarom niet alleen naar wat vandaag al kan, maar vooral naar waar de sector naartoe beweegt en wat bedrijven nú moeten doen om daar straks klaar voor te zijn.
Wat is op dit moment de grootste uitdaging voor bedrijven?
De grootste uitdaging is data. Robots en AI kunnen alleen goed functioneren als ze beschikken over actuele, betrouwbare en complete data. Veel kennis zit nog in het hoofd van ervaren vakmensen en is niet vastgelegd. Die impliciete kennis moet expliciet worden gemaakt en worden opgeslagen in datasystemen, zodat robots en AI ermee kunnen leren werken.
Is de sector daar al klaar voor?
Nog niet volledig. Veel medewerkers zijn opgegroeid in een tijd waarin digitalisering nauwelijks een rol speelde. Dat zorgt voor een culturele uitdaging. Tegelijkertijd is de noodzaak groot, want de vergrijzing zorgt ervoor dat veel kennis dreigt te verdwijnen. Zonder digitalisering en kennisborging wordt het steeds lastiger om projecten veilig, efficiënt en volgens regelgeving uit te voeren.
Welke rol spelen wet- en regelgeving?
Wetgeving vormt momenteel een belangrijke rem. Autonoom rijdende robots, drones of voertuigen zijn in Nederland vaak nog niet toegestaan. Tegelijkertijd zien we in andere landen, zoals Duitsland, dat wetgeving sneller meebeweegt. Dat verschil bepaalt mede hoe snel innovaties kunnen worden opgeschaald.
Zijn er al concrete toepassingen die echt waarde toevoegen?
Ja, bijvoorbeeld robots die na werktijd bouwplaatsen scannen met camera’s of laserscanners. Ze leggen de voortgang vast, vergelijken die met het digitale bouwmodel en signaleren vertragingen of fouten. Dit bespaart tijd, voorkomt discussies achteraf en verbetert de kwaliteit van documentatie.
Leidt robotisering tot nieuwe verdienmodellen?
Dat kan zeker. Als werkzaamheden aantoonbaar en automatisch worden vastgelegd, kan er worden afgerekend op resultaat in plaats van op gewerkte uren. Ook ontstaan er mogelijkheden om robotdiensten te verhuren of data als dienst aan te bieden. De waarde verschuift van arbeid naar inzicht en zekerheid.
Welke risico’s zien jullie bij robotisering?
Een belangrijk risico is overschatting. Robots worden soms verkocht met indrukwekkende beloftes, terwijl de praktijk complexer is. Daarnaast ontstaat er afhankelijkheid van technologie, data en internationale leveranciers. Bedrijven moeten daarom altijd nadenken over fallback-scenario’s: wat doen we als systemen uitvallen?
Wat betekent robotisering voor vakmensen?
Voor vakmensen biedt robotisering juist kansen. Zware, repetitieve taken kunnen worden overgenomen, waardoor het werk fysiek minder belastend wordt. Hulpmiddelen zoals exoskeletten maken het mogelijk om langer gezond aan het werk te blijven. Tegelijkertijd blijft menselijke kennis onmisbaar voor interpretatie, improvisatie en toezicht.
Hoe urgent is het om hiermee aan de slag te gaan?
De urgentie is hoog. De energietransitie, verduurzaming en uitbreiding van infrastructuur vragen om meer capaciteit dan de sector momenteel heeft. Zonder ondersteuning door robots en AI dreigen projecten stil te vallen. Bedrijven die nu geen stappen zetten, lopen het risico hun bestaansrecht te verliezen.
Wat is een realistisch tijdpad voor de ontwikkeling van multipurpose robots?
De verwachting is dat multipurpose robots de komende vijf tot negen jaar vooral ondersteunend blijven. Pas daarna zullen ze flexibeler en zelfstandiger worden. Dat betekent dat bedrijven nú moeten beginnen met voorbereiden, experimenteren en leren.
Hoe start ik als bedrijf met robotisering?
Begin bij data. Breng processen in kaart, leg kennis vast en maak informatie toegankelijk. Stimuleer samenwerking tussen vakmensen en data-specialisten en geef ruimte om te experimenteren. Kleine pilots, zoals een boorrobot of een inspectietool, kunnen al veel inzicht opleveren.
Wat is de belangrijkste boodschap voor de sector?
Zie robots niet als bedreiging, maar als maatje. Samenwerking, kennisdeling en nieuwsgierigheid zijn essentieel. Nederland is te klein om dit individueel op te lossen. Door samen te ontwikkelen en te leren, kan technologie ervoor zorgen dat de technieksector ook in de toekomst blijft werken voor mens en maatschappij.
Heb jij ‘n tip voor deze rubriek? Stuur je suggestie naar demakersvanmorgen@technieknederland.nl!
