In de podcastserie ‘Deep Dive: AI’ onderzoeken we de mogelijkheden van AI voor ondernemers. In de zevende aflevering spraken experts Hans Tindal (Endenburg) en Maurice Bakkers (Heijmans) uitgebreid over het onderwerp ‘Mass Customization’, en wat jij daar mee kunt. Speciaal voor jou: de korte samenvatting.
Hans en Maurice weten waar ze het over hebben. Hans is als Marketing & Sales Manager bij Endenburg Elektrotechniek gespecialiseerd in geavanceerde energiemanagementsystemen, terwijl Maurice als Manager Gebouwinstallaties bij Heijmans onder meer verantwoordelijk is voor het inbedrijfstelling van datacenters en huisvesting van hightech bedrijven. Samen geven ze antwoord op de vraag: wat is Mass Customization en hoe kun je als installateur er al vandaag mee aan de slag?
Hieronder zetten we de belangrijkste inzichten uit de zevende aflevering voor je op een rij.
Wat verstaan we onder mass customization?
Mass customization is de slimme combinatie van massaproductie en maatwerk. Dankzij AI, data en geautomatiseerde processen wordt het mogelijk om gestandaardiseerde producten zó flexibel te configureren dat ze aanvoelen als uniek. De sector beweegt richting ‘series van één’: individuele producten die net zo efficiënt worden gemaakt als grote oplages.
– Kijk en beluister hier aflevering 7 van de ‘Deep Dive Serie: AI’ en leer hoe Generatieve AI je tijd bespaart en de kwaliteit van de bedrijfsvoering verhoogt.
Waarom is dit onderwerp juist nu zo actueel?
De technieksector staat onder grote druk. De vraag naar installaties en gebouwen groeit, terwijl het aantal vakmensen afneemt. Tegelijkertijd verwachten klanten steeds meer maatwerk. AI, robotisering en industrialisatie zijn nodig om met minder mensen meer werk te verzetten, zonder kwaliteit te verliezen.
Welke technologieën spelen hierin een sleutelrol?
AI, robotisering en industrialisatie vormen de kern. AI helpt bij ontwerpen, plannen en optimaliseren. Robotisering en prefabricage verplaatsen werk van de bouwplaats naar de fabriek. Digitalisering en BIM maken het mogelijk om modulair en parametrisch te ontwerpen.
Betekent dit het einde van traditioneel bouwen?
Niet helemaal, maar het verandert fundamenteel. Bouwen verschuift naar assembleren. Woningen en installaties worden steeds vaker in modules geproduceerd en op locatie in elkaar gezet, vergelijkbaar met een IKEA-handleiding, maar dan op schaal.
Zien we mass customization nu al in de praktijk?
Ja. In andere sectoren is het al zichtbaar, zoals bij Nike, waar klanten hun schoenen personaliseren binnen vaste productlijnen. In de bouw en installatietechniek ontstaan fabrieken waar woningen of installaties in relatief kleine series worden geproduceerd, maar met hoge snelheid en consistentie.
Wat betekent dit voor medewerkers in de sector?
Functies veranderen. Repeterend werk neemt af, terwijl digitale vaardigheden belangrijker worden. Er ontstaat vraag naar nieuwe profielen, zoals data-analisten, BIM-modelleurs en AI-specialisten. Dat kan spannend zijn, maar biedt ook kansen om werk leuker en minder fysiek belastend te maken.
Is er weerstand tegen deze ontwikkeling?
Zeker. Verandering roept angst op, vooral als mensen bang zijn hun baan te verliezen. De sleutel ligt in meenemen, opleiden en ruimte geven om op eigen tempo te leren. Enthousiaste voorlopers spelen daarin een belangrijke rol als interne ambassadeurs.
Waarom is samenwerking in de keten zo belangrijk?
Mass customization lukt niet in isolatie. Fabrikanten, installateurs, softwareontwikkelaars en bouwers moeten data en kennis delen. Door samen standaarden te ontwikkelen, hoeft niet iedereen steeds opnieuw het wiel uit te vinden.
Welke rol speelt data in mass customization?
Data is de basis van alles. Van ontwerp tot productie en onderhoud: processen worden aangestuurd door data. Zonder betrouwbare data is standaardisatie onmogelijk. Tegelijk vraagt dat om aandacht voor datakwaliteit, eigenaarschap en beveiliging.
Zijn er ook risico’s verbonden aan mass customization?
Ja. Denk aan verlies van creativiteit door te veel standaardisatie, nieuwe concurrenten die puur datagedreven de markt betreden, en toenemende cybersecurityrisico’s. Slimme gebouwen en productiesystemen zijn kwetsbaar als beveiliging niet op orde is.
Wat betekent dit voor businessmodellen in de sector?
Het klassieke verdienmodel op basis van uren en materialen komt onder druk te staan. Kennis, ontwerp en data worden belangrijker. Installateurs en bouwers verschuiven richting strategische partners die waarde toevoegen in plaats van alleen uitvoeren.
Is mass customization vooral relevant voor nieuwbouw?
Nieuwbouw is een logisch startpunt, maar de grootste kans ligt in bestaande bouw. Met slimme scans, BIM-modellen en modulaire oplossingen kan ook renovatie profiteren van deze aanpak. Zeker omdat het overgrote deel van de gebouwde omgeving al bestaat.
Hoe urgent is het om nu in te stappen?
Zeer urgent. Dit is geen ontwikkeling die ‘nog wel even duurt’. De veranderingen gaan snel en versnellen zichzelf. Wie wacht, loopt het risico ingehaald te worden door andere sectoren of nieuwe spelers.
Wat is een realistisch tijdpad voor grote veranderingen?
Volgens de experts zijn structurele veranderingen binnen twee tot vier jaar zichtbaar. Feitelijk is het proces al begonnen. De impact zal sneller voelbaar zijn dan veel organisaties verwachten.
Wat is de belangrijkste eerste stap voor bedrijven?
Begin vandaag. Experimenteer, leer en integreer nieuwe technologie stap voor stap in het dagelijks werk. Je hoeft niet direct een groots masterplan te hebben, maar stilzitten is geen optie.
Tot slot: wat is de kernboodschap?
Mass customization is geen hype, maar een noodzakelijke route om de technieksector toekomstbestendig te houden. Wie het omarmt, creëert ruimte voor innovatie, samenwerking en groei. Wie het negeert, loopt het risico vast te lopen in een wereld die razendsnel verandert.
Heb jij ‘n tip voor deze rubriek? Stuur je suggestie naar demakersvanmorgen@technieknederland.nl!
