Scheveningen: bekend van zon, zee strand en… Smart City innovaties! Ja: de beroemde badplaats is ook een broedplaats van slimme hightech voor de openbare ruimte. Crowd monitoring, pratende prullenbakken en interactieve lantaarnpalen vinden vanuit hier hun weg naar heel Nederland. Tijn Kuyper en Patrick Segeren leiden rond en leggen uit.
Wie ‘op Scheveningen’ een frisse duik neemt of langs de boulevard slentert, heeft het nauwelijks door. Maar al dik vijf jaar is de beroemde badplaats dé hotspot voor smart city innovaties. Living Lab Scheveningen won afgelopen november zelfs een onderscheiding als Overheidsinnovatie van het Jaar 2025.
“Smart City staat voor het streven van steden om voorop te lopen in technologische innovaties die ons vooruithelpen”, legt Tijn Kuyper uit. Mooi gezegd, maar wat valt daar allemaal onder? Nou, van alles: van bezoekersinformatie-op-maat tot slim energiebeheer, crowd management en digitale surveillance.
Perfecte testlocatie
De keuze voor Scheveningen was niet toevallig, weet Tijn. Als accountmanager Digitale Innovatie & Smart City bij de gemeente Den Haag kent hij het project Living Lab Scheveningen als zijn broekzak. “We zochten een unieke proeftuin waarin we onze eigen infrastructuur konden opzetten, om nieuwe technologie meteen in de praktijk te kunnen testen. Scheveningen bleek daarvoor ideaal. Hier komt alles samen: stad, natuur, zomerse piekdrukte, rustige winters, uitdagend weer, bewoners en ondernemers dicht op elkaar. Plus natuurlijk de strand- en surfcultuur, het toerisme, de visserij, scheepvaart en de zeehaven. En dat op een heel beperkt oppervlak. Dat maakt het tot een mooi divers testgebied.”
Zelfrijdende vuilnisbak
Maar wat wordt er dan getest, en wie bepaalt dat? Tijn: “Dat is heel uiteenlopend: we hebben meer dan 150 ideeën voor innovaties opgehaald bij de bewoners, ondernemers en de gemeente. Met een selectie van die ideeën zijn onderwijsinstellingen en ondernemers aan de slag gegaan om nieuwe technologie te ontwikkelen. Sensoren om drukte en geluid te meten bijvoorbeeld, een robot die sigarettenpeuken van het strand haalt, een zelfrijdende vuilnisbak… Ook een ‘crowd safety manager’, in samenwerking met de politie, is hier de afgelopen tijd getest.”
De lantaarnpalen zijn aangesloten op de eigen digitale infrastructuur: dankzij die connectiviteit en het ontwerp is er ruimte voor verschillende sensoren om bijvoorbeeld drukte of geluid in kaart te brengen. De meeuw is een typisch Scheveningse toevoeging…
Deze slimme prullenbak praat tegen de badgasten en geeft een seintje als’ie vol is. Tyn: “We zien dat er flink wat afval wordt verzameld op deze manier, het nodigt mensen echt uit om rommel weg te gooien.”
Ook de kiosken zijn aangesloten op het netwerk en de daken kunnen worden ingezet als testplatform.
Voorspellende kaarten
Als een innovatie hier goed bevalt, kunnen we die later terugzien in de stad Den Haag, of elders in het land. Die crowd safety manager is een mooi voorbeeld, vindt Tijn: “Slimme camera’s in de lantaarnpalen kunnen mensen tellen zonder ze herkenbaar in beeld te brengen. Als je in real time drukte kunt meten en die gegevens kunt combineren met andere anonieme data – van bijvoorbeeld parkeergarages, openbaar vervoer, weersvoorspellingen en ga zo maar door – kun je een slimme en zelfs voorspellende kaart maken van de drukte. Dat is hier getest, en is inmiddels live in Den Haag, Rotterdam, Den Bosch en meer steden.”
Slim Strandnet: stroom en data in eigen beheer
Als onderdeel van Living Lab Scheveningen had de gemeente Den Haag nog een grote wens: het Slim Strandnet, een lokaal energiegrid gekoppeld aan het middenspanningsnetwerk van Stedin. Daarmee zou het ook innovaties rondom slimme en duurzame energie kunnen ontwikkelen en testen. Daarnaast stond een eigen glasvezelnetwerk hoog op de agenda. Maar hoe leg je dat aan in een gebied dat compleet is volgebouwd?
Dat weet Patrick Segeren, als zelfstandig systeemarchitect en ‘allround’ technisch expert betrokken bij Living Lab Scheveningen: “Dat viel mooi samen met de plannen van de gemeente om een nieuwe boulevard aan te leggen. De boel ging toch helemaal open, dus dat kon mooi mee.”
Patrick Segeren, zelfstandig systeemarchitect en allround technisch expert Smart City voor Gemeente Den Haag.
In deze kast wordt de energie van het eigen microgrid verdeeld over de aangesloten partijen.
Een transformator van 1.000 kW: dat vraagt om dikke kabels. Hier wordt de energie van het net, eigen opwek en batterij gekoppeld aan een slim EMS-systeem.
De lichtblauwe container aan de boulevard herbergt een batterij van 360 kWh.
Extra voordeel: de gemeente heeft dit helemaal in eigen beheer aangelegd en is dus ook eigenaar. Tijn vult aan: “We werken bij die testen als lokale overheid nauw samen met vier partijen: de industrie, onderwijsinstellingen, ondernemers en natuurlijk het publiek. Hoe mooi is het dat je op Scheveningen een kijkje in de toekomst krijgt? Daar hebben we al wat gave projecten mee gedaan, met interactieve projecties op de boulevard bijvoorbeeld, ontworpen door studenten. Zo kun je zoveel mogelijk mensen betrekken.”
Mogelijkheden zijn eindeloos
Dat glasvezelnetwerk is nu de ruggengraat van de testomgeving. Het strekt zich uit over een lengte van 11,5 kilometer, van de haven tot het einde van het Zwarte Pad, ten noorden van de Scheveningse boulevard. Deze razendsnelle datalijn biedt eindeloos veel mogelijkheden. Tijn: “Daaraan kunnen we allerlei sensoren en apparaten hangen. Zoals de genoemde camera’s voor crowd monitoring – anoniem en in lijn met de privacywet. Maar je kunt ook denken aan energiemeters, slimme verlichting en uitbreiding met draadloze connectiviteit. Daarmee kan een vuilnisbak bijvoorbeeld een seintje geven aan de ophaler dat hij vol zit. Als je stroom en connectiviteit hebt, zijn de mogelijkheden eindeloos.”
Microgrid voor energie
Onder de naam Slim Strandnet is op Scheveningen een microgrid voor energie aangelegd, met een eigen transformator en negen aansluitingen. Dat wordt gevoed door het reguliere energiegrid, in combinatie met duurzame stroomopwekkers zoals zonnepanelen (van onder meer strandpaviljoens Aloha en The Shore) en een grote batterij.
Patrick: “In dit microgrid ontwikkelen we een zogeheten gedistribueerd Energie Management Systeem, of EMS, waarbij de componenten via glasvezel met elkaar in verbinding staan. Dan gaat het bijvoorbeeld over flexibel vermogen: hoe regel je dat het afgenomen vermogen in balans is met het beschikbare vermogen? En hoe kun je systemen combineren? In de toekomst regelt het EMS dit autonoom, op basis van allerlei data en de wensen van de aangesloten gebruikers.”
Apparaten met elkaar praten
Een aantal ondernemingen, waaronder twee strandpaviljoens bij de haven en het Beach Stadion draaien inmiddels op het microgrid, via een energiehub in de haven met een transformator van 1.000 kW, een eigen strandbatterij van 360 kWh en negen aansluitingen.
Patrick: “We kunnen die aansluitingen betrouwbaar voorzien van energie. Dat is ook heel belangrijk, want ondernemers rekenen daar op. Via het energiemanagement kunnen we nu heel mooi inzicht geven in het verbruik: voor een strandtentmanager was dat bijvoorbeeld echt een ‘eye-opener’: die hing voor zijn medewerkers meteen een briefje op met de tijden waarop je slim de afwasmachine kunt aanzetten. Hoe mooi zou het zijn als alle apparaten die daarbij verbonden zijn, slim met elkaar kunnen praten om de energie zo goed mogelijk te verdelen? In de IT zijn we daarin al veel verder, als je een muis aan de computer hangt, kunnen die perfect met elkaar praten, maar een wasmachine aan een oven koppelen is nog toekomstmuziek. Zomaar een voorbeeld waarin nog heel veel te ontwikkelen valt!”
Multifunctionele lantaarnpalen
Dat geldt wat Tijn betreft ook voor het verbeteren van onze leefomgeving met behulp van tech. “Op de boulevard hebben we nu multifunctionele lantaarnpalen geïnstalleerd, met ruimte voor verschillende sensoren. Om ‘slim’ te kunnen werken, heb je stroom en connectiviteit nodig. Die lantaarnpalen zijn dus ook verbonden aan ons glasvezelnetwerk. Als je die twee zaken hebt, kun je allerlei sensoren testen en aansturen. Zo hebben we al tests gedaan met geluidssensoren die verschillende soorten geluid kunnen onderscheiden; die data gaven dan weer inzicht in het ervaren van geluidsoverlast door omwonenden. Zo gaan slimme oplossingen ons steeds beter helpen om een betere, fijnere, veilige en duurzame leef- en werkomgeving te maken. Het is heel gaaf om al die innovaties hier aan het mooie Scheveningse strand te kunnen testen.”
Heb jij ‘n tip voor deze rubriek? Stuur je suggestie naar demakersvanmorgen@technieknederland.nl!
