Een bestaand ziekenhuis volledig van het gas halen is een van de lastigste verduurzamingsklussen die er zijn. Nij Smellinghe in Drachten zet die stap toch: het verruilt aardgas vanaf 2027 voor twee warmtebatterijen gevuld met magnetiet – een mineraal dat warmte langdurig kan vasthouden.
Daarmee richt Nij Smellinghe zich op een technisch en financieel lastig dossier: stoom en hoge temperatuurwarmte. Voor sterilisatie, apotheek, keuken en luchtbevochtiging moet een ziekenhuis continu over warmte beschikken. In Drachten draait die vraag nu nog op twee gasgestookte stoomketels, die nu nog samen jaarlijks circa 285.000 kubieke meter aardgas verbruiken.
Het ziekenhuis wil dat gasverbruik in 2027 naar nul brengen. Die ambitie krijgt extra gewicht doordat het stroomnet ter plaatse weinig ruimte biedt voor extra elektrificatie. Nij Smellinghe investeerde de afgelopen jaren al in meer dan 10.000 zonnepanelen, warmte-koudeopslag en energiesturing. De stap naar fossielvrije stoom vraagt daarom niet om meer van hetzelfde, maar om een andere technische route.
Warmte opslaan voor als die nodig is
Voor die opgave koos Nij Smellinghe de PowerStove van start-up Heatwacht uit Zwolle. Het ziekenhuis krijgt twee installaties van elk 8 meter lang, 3 meter breed en 3,5 meter hoog. Samen vormen ze een warmtebuffer voor ongeveer drie etmalen.
De installatie zet elektriciteit direct om in warmte. Die warmte slaat het systeem op in een geïsoleerde container met magnetiet. Op het moment dat het ziekenhuis stoom nodig heeft, levert de installatie die warmte via warmtewisselaars en een stoomgenerator terug aan de bestaande infrastructuur.
Dat geeft het ziekenhuis meer speelruimte in de timing van zijn energieverbruik. Het kan laden als eigen zonnestroom beschikbaar is of als het net capaciteit biedt, en de warmte later inzetten voor processen die geen onderbreking dulden.
Businesscase voor grote warmtevragers
De PowerStove richt zich op organisaties met een forse en vrij constante warmtevraag. Martin Rijnen, commercieel business developer bij Heatwacht, vat dat compact samen: “Onze oplossing is speciaal interessant voor klanten met een semi-continu productieproces met een warmtevraag van 100 tot 250°C en een indicatief gasverbruik vanaf circa 100.000 m³ per jaar. Hiermee kunnen zulke organisaties duidelijk verduurzamen en hun CO2-uitstoot verminderen. Of dat nu is vanwege hun klanten, hun aandeelhouders, hun positionering of steeds strengere wetgeving. Daarnaast is de PowerStove interessant voor het vermijden van netcongestie of beperkte contractcapaciteit, en voor extra flexibiliteit en peakshaving. Warmteopslag is geen doel op zich, maar vooral een heel slimme en logische oplossing.”
Magnetiet als industriële grondstof
De kern van de installatie is magnetiet, een mineraal dat warmte stabiel vasthoudt en bestand is tegen hoge temperaturen. Voor deze toepassing telt vooral dat het materiaal chemisch stabiel is, niet brandbaar is en zich herhaaldelijk laat laden en ontladen. Dat maakt het bruikbaar in omgevingen waar veiligheid en continuïteit zwaar wegen.
Rijnen kent het materiaal uit de mijnbouw in Zweden, waar veel magnetiet vandaan komt. In zijn lezing ligt de kracht niet in een exotische nieuwe vondst, maar in de inzet van een beschikbare industriële grondstof voor een nieuw energiedoel: grootschalige warmteopslag.
Eerste praktijkproef op kritische locatie
Met Nij Smellinghe brengt Heatwacht de PowerStove voor het eerst op deze schaal naar een bestaand ziekenhuis. Daarmee krijgt het project een betekenis die verder reikt dan Drachten. De installatie moet hier presteren in een omgeving waar warmte en stoom direct samenhangen met de dagelijkse zorgpraktijk.
Rijnen: “Het is de eerste, dus spannend. Als we hier laten zien dat dit werkt, ontstaat een concreet model voor organisaties die hun gasverbruik willen terugdringen, maar vastlopen op proceswarmte, netcongestie en leveringszekerheid.”
Alternatief voor gas
Daarmee verschuift ook het gesprek over verduurzaming. De makkelijke maatregelen liggen in veel sectoren inmiddels op tafel. De volgende fase draait om de zware warmtevraag in bestaande gebouwen. In Drachten gaat blijken of de PowerStove het gedroomde alternatief blijkt voor gas.
Heb jij ‘n tip voor deze rubriek? Stuur je suggestie naar demakersvanmorgen@technieknederland.nl!
