Drones zijn hot, en niet alleen in Oekraïne. Ook in de installatietechniek doen ze al méér je denkt: ze inspecteren, filmen, meten, tillen zonnepanelen én helpen bij het trekken van hoogspanningskabels. En straks? Dan hoef jij nooit meer de steiger af voor gereedschap of materiaal: drones komen het brengen!
“Wat we nu kunnen met drones, daarvoor moesten we vroeger wegen afsluiten of kilometers omlopen”, vertelt Gideon Rojer. Hij werkt voor de business unit SPIE Smart City Verkeer en Vervoer, waar ze installaties maken en onderhouden voor de Nederlandse infrastructuur. Denk aan verkeersregelaarsinstallaties voor alle voertuigen, laadinfrastructuur en tunnels.
“Neem nou zo’n portaal boven de snelweg: daar kom je echt niet zomaar bij”, legt Gideon uit. “Eerder betekende dat: toegang en toestemming regelen, de snelweg afsluiten, met een hoogwerker medewerkers naar het portaal brengen, inspecteren, inmeten én onderhoud plegen. Pas als alles klaar was, kon het verkeer weer door. Dat kostte veel tijd, geld én frustratie voor de weggebruiker, nog afgezien van de veiligheidsrisico’s voor medewerkers. Werken naast of zelfs boven een snelweg wil je liever vermijden. Dan is een drone natuurlijk ideaal.”
‘s Avonds en ‘s nachts
Daarnaast levert het gebruik van drones ook winst op in de inzet van technisch personeel. “Goed opgeleide technici zijn schaars en worden tegenwoordig op veel verschillende projecten ingezet. Omdat inspectie- en inmeetwerkzaamheden boven de snelweg traditioneel vaak ’s avonds en ’s nachts plaatsvinden, is het bovendien lastiger om op die momenten de juiste mensen beschikbaar te hebben. Met drones kunnen we een deel van deze werkzaamheden juist overdag uitvoeren. Dat geeft meer ruimte en flexibiliteit in de planning en zorgt ervoor dat specialistische medewerkers gericht kunnen worden ingezet waar hun kennis echt nodig is. Zo kunnen we efficiënter werken en ervoor zorgen dat werkzaamheden in één keer goed worden voorbereid en ingemeten: de juiste man op de juiste plek, op het juiste moment.”
Hoogspanningslijnen trekken met drones? Dat kan nu al!
Om te mogen vliegen, vraagt Gideon toestemming bij het droneloket van Rijkswaterstaat. Pas daarna, en niet eerder, mag hij de lucht in om de operatie precies zo uit te voeren als is aangevraagd en afgesproken. “Dan kunnen we gedetailleerde foto’s, scans en video’s van de objecten maken en de staat van onderhoud bepalen. Met de exacte coördinaten van het object erbij. Dat helpt om onze mensen beter aan te sturen en efficiënt te werken.”
De mooiste job, de mooiste vluchten
Veilig vanaf de grond je werk op hoogte doen: dronepiloot is een gaaf beroep, én je ziet de wereld vanuit een heel ander perspectief. Wat zijn nou de mooiste vluchten van Gideon en Coen? Gideon: “Onlangs mocht ik vliegen in de havens op de Maasvlakte voor onze laadinfraprojecten, en bij een batterijopslag project bij Vlissingen-Oost. Als je in zo’n omgeving vliegt, is dat extra spectaculair.” Coen vult aan: “Ik vloog een tijdje geleden voor inspectie van een aantal masten over het IJ. Die zijn zo’n 135 meter hoog, dus moet je flink de lucht in. Dan zie je dat water en de boten die onder je door varen, supermooi. We kregen daarbij ook nog een melding van een traumahelikopter waar we plaats voor moesten maken, dus moesten we onze operatie onderbreken en vervolgen op het moment dat de helikopter voorbij was . Dan heb je alle focus nodig. Maar het is ook echt genieten.”
Hoogspanningslijnen
Een ander spannend voorbeeld van dronegebruik: ze helpen ook al bij het inspecteren van hoogspanningslijnen. Dat is de werkplek van Gideons collega Coen Pullens. Hij legt uit: “Drones zijn inmiddels onmisbaar bij inspectie van de kabels en masten van TenneT. Het wordt een steeds grotere puzzel om daar zelfs maar bij in de buurt te komen en in te klimmen. Die hoogspanningslijnen lopen via hoge masten over allerlei verschillende percelen, waar je dan overal toestemming voor moet regelen om die te mogen betreden. Daarnaast moet de lijn uit staan voordat er in de masten geklommen mag worden. Dit is in de tijd waarin we nu leven haast niet meer mogelijk. Met een drone kun je overal bijkomen en kan de hoogspanningslijn gewoon aan blijven staan.”
Zodra de vergunning binnen is, kunnen we opschalen naar drones die veel meer kunnen tillen, naar 20, 30 of zelfs 100 kilo.
De drones waarmee Coen vliegt, kan hij voorzien van diverse camerasystemen. Voor deze specifieke toepassingen en werksituaties – honderden meters ver en hoog vliegen, in de buurt van weten of bebouwing – is het gewicht beperkt tot maximaal 10 kilo. “We kunnen ook een LiDAR-systeem meenemen, dat met laserpulsen een compleet 3d-model kan maken.” Maar binnenkort kan er meer, voorspelt hij: “Zodra de regelgeving het toelaat, kunnen we opschalen naar grotere drones die meer gewicht kunnen tillen – tot 20, 30 of zelfs 100 kilo – en die ook harder kunnen trekken. Dan kun je écht grote klussen aanpakken.”
Grotere drones, grotere klussen!
“Zo kunnen we nu met drones al draden trekken over hoogspanningsmasten. Dan leg je een dunne voordraad in de wielen die in de masten hangen, waarna je die voordraad gebruikt om dikkere kabels terug te trekken. Het liefst zouden we dat nu al doen met een grotere drone. Technisch gezien kan dat, maar het mag nog niet volgens de regels. Innovatie gaat vaak sneller dan de regelgeving kan bijhouden. Een grote drone kan veel taken net zo goed en veilig uitvoeren als een bemande helikopter.”
Onderdelen van de mast naar boven brengen, regelapparatuur verplaatsen of gereedschap op de juiste plek afleveren, zodat je niet zelf weer naar boven of beneden hoeft te klimmen bij onderhoud. En niet alleen van beneden naar boven en omgekeerd, maar ook met vluchten van het ene naar het andere punt. Daar is nog een hoop te winnen.”
Ook in het water
De technici van SPIE maken niet alleen gebruik van vliegende drones: ook onder water zetten ze deze handige tools inmiddels in. Zo gebruikt de divisie Bruggen en Sluizen onderwaterdrones voor inspectie. Gideon: “Onze collega’s bij SPIE inspecteren inmiddels al heel wat kades, bruggen en sluizen met deze speciale drones, dat is natuurlijk veel veiliger dan een duiker naar beneden sturen. Zo helpen drones ons steeds vaker om ons werk te doen op moeilijk bereikbare plekken.”
De zware ‘drones van morgen’ kunnen straks ook zware ladingen vervoeren. Een club als het Groningse DroneLift tilt met transportdrones al complete dakunits en airco’s tot 200 kilo zwaar bovenop gebouwen. Op social media doen allerlei filmpjes de ronde van installateurs die er snel en moeiteloos zonnepanelen mee op daken tillen. En het Isala ziekenhuis in Zwolle onderhield er afgelopen jaar zelfs als pilot een pendeldienst mee voor medicijnen, monsters en transfusiebloed van en naar de dependence in Meppel. Op termijn is er nog meer mogelijk, en krijgen drones ook een grote rol in het (semi-zelfstandig) uitvoeren van opdrachten. Dat kan ver gaan, voorspelt Coen: “Wat dacht je van fysiek bouwen, installeren en repareren? Ook dat zijn we nu al aan het testen.”
Straks: robotdrones
Zelfs een dronepiloot is straks niet altijd nodig: zo kan een voorgeprogrammeerde ‘robotdrone’ taken zelfstandig uitvoeren. Gideon: “Ik zie wel voor me dat drones straks vanaf vaste stations op vaste plekken zelfstandig voorgeprogrammeerde controlevluchten uitvoeren. Als je dat combineert met alle data die we verzamelen met bestaande systemen en kennis de installaties, kunnen we zelfs voorspellen wanneer er een grotere kans is op storingen en onderhoud beter inplannen en aansturen. Daar willen we naar toe groeien.”
Van inspectie en inmeten tot analyse en fysiek installeren en onderhouden: in de installatietechniek zijn veel toepassingen voor drones te bedenken. Bij projecten is het een komen en gaan van mens en materiaal. De logistiek is complex en de deadlines krap. Als dan iemand op de tiende verdieping zijn boortol is vergeten bijvoorbeeld, of een zak met schroeven nodig heeft, dan kan een drone dat binnen no-time brengen, ook vele verdiepingen hoog.
Heb jij ‘n tip voor deze rubriek? Stuur je suggestie naar demakersvanmorgen@technieknederland.nl!
