Wie denkt dat de energietransitie overal hetzelfde verloopt, hoeft maar één blik te werpen op een nieuwe wereldkaart van onderzoeksorganisatie Ember. Die laat zien welke energiebron in elk land momenteel de meeste elektriciteit levert. Conclusie: er is niet één energietransitie, maar tientallen!
In China (54%) en India (71%) zijn kolen nog altijd de grootste bron van elektriciteit. De Verenigde Staten halen het grootste deel van hun stroom uit aardgas (40%). Frankrijk blijft vertrouwen op kernenergie, goed voor liefst 69% van de stroomproductie. En in Noorwegen komt zelfs 90% van alle elektriciteit uit waterkracht.
Tegelijkertijd zijn er landen die razendsnel opschuiven richting nieuwe energiebronnen. Chili haalt inmiddels een kwart van zijn elektriciteit uit zonne-energie, terwijl Spanje de grens van 22% heeft bereikt. Daarmee is zon daar uitgegroeid tot de grootste afzonderlijke stroombron.
Elk land loopt eigen race
De kaart laat zien dat elk land zijn eigen race loopt. Geografie, beschikbare grondstoffen, bestaande infrastructuur en politieke keuzes bepalen welke route wordt gevolgd. Noorwegen benut zijn bergen en stuwmeren, Frankrijk zijn kerncentrales en Chili zijn uitzonderlijk zonnige woestijngebieden.
Nederland: aardgas op 1, wind+zon samen al veel groter
Nederland laat misschien wel het best zien hoe snel een energiemix kan veranderen. Aardgas is in 2025 met 34,9% nog altijd de grootste afzonderlijke bron van elektriciteit. Windenergie volgt met 25,0%, terwijl zonne-energie verder groeit naar 21,1%. Samen leveren wind en zon bijna de helft van alle Nederlandse stroom. Kolen zijn teruggevallen naar 7,1% en biomassa neemt 5,1% voor zijn rekening. Olie (3,9%), kernenergie (3,0%) en waterkracht (0,04%) en een verwaarloosbaar percentage Overige hernieuwbare energiebronnen sluiten de rij.
Daarmee bevindt Nederland zich in een bijzondere positie. Op de wereldkaart kleurt ons land nog steeds oranje vanwege aardgas, maar achter die kleur gaat een energiesysteem schuil dat razendsnel verandert. Waar Noorwegen leunt op waterkracht en Frankrijk op kernenergie, groeit Nederland steeds meer uit tot een land van windparken op zee, zonnepanelen op daken en flexibele gascentrales die het elektriciteitsnet ondersteunen wanneer zon en wind minder leveren.
Einddoel: overal elektriciteit
Toch hebben al die verschillende routes één ding gemeen: de vraag naar elektriciteit groeit explosief. Elektrische auto’s, warmtepompen, geëlektrificeerde industrie en AI-datacenters zorgen wereldwijd voor een ongekende behoefte aan nieuwe stroomproductie. Daardoor draait de energietransitie steeds minder om idealen alleen en steeds meer om een praktische vraag: hoe produceren we voldoende betrouwbare en betaalbare elektronen?
Juist daarom is deze kaart zo interessant. Ze laat zien dat de wereld niet op eenzelfde pad is naar een schone toekomst. De bestemming is vergelijkbaar – steeds meer elektriciteit – maar de weg ernaartoe verschilt per land. En dat maakt de energietransitie misschien wel veel fascinerender dan vaak wordt gedacht.
Cool: in Ourworldindata kun je de verdeling voor alle landen meerjarig bekijken – fascinerend!
Heb jij ‘n tip voor deze rubriek? Stuur je suggestie naar demakersvanmorgen@technieknederland.nl!
