Batterijen en slim energiemanagement: daar ligt volgens Hille Vellema uit Hallum de volgende grote golf werk in de techniek. Dat verandert ook het vak: naast installeren draait het steeds meer om advies en slim omgaan met energie. Vellema kan het weten: zijn familiebedrijf zag de techniek in ruim 100 jaar keer op keer veranderen.
“Ik verwacht dat er de komende jaren echt heel veel te doen is. Vooral als het gaat om batterijen en energiemanagement en de advisering die daarmee gepaard gaat”, zegt Hille Vellema, directeur van Vellema in Hallum. Zijn grootvader begon ooit als klokkenmaker en stapte in de installatietechniek toen elektriciteit en water hun intrede deden in woningen. Honderd jaar lang volgden de innovaties elkaar op, en ook nu staan we voor mooie veranderingen. Juist dat maakt het vak interessant: de techniek verandert, en het werk verandert mee.
Van kerkklok naar slimme woning
Het begon bij Vellema nog ver vóór warmtepompen en batterijen. Grootvader Vellema leerde tijdens de Eerste Wereldoorlog het klokkenmakersvak. Hij sleutelde aan horloges en Friese staartklokken en werkte aan uurwerken in kerktorens.
Toen woningen elektriciteit en water kregen, zag hij nieuwe mogelijkheden en begon hij een installatiebedrijf. Zijn zoon bouwde daarop verder met onder meer een elektrowinkel en zelf ontwikkelde hekkelmachines. Hij werd zelfs dealer van automerk Trabant.
Gasloze demowoning
Ook Hille Vellema zocht vroeg naar nieuwe toepassingen van techniek. In 2006 opende het bedrijf al een gasloze, slimme demowoning. Vier jaar later volgde een kenniscentrum voor duurzame energie en domotica. Vandaag telt het familiebedrijf 20 medewerkers, verdeeld over Vellema Installatietechniek en Vellema Torenuurwerken.
Wij zijn de enige installateur in Nederland die ook klokkenmaker is.
Het installatiebedrijf werkt vooral voor particulieren en agrarische bedrijven en richt zich sterk op duurzame installaties. Voor een vaste aannemer verzorgt het jaarlijks de installaties van ongeveer 15 nieuwbouwwoningen. Daarnaast voert Vellema voor Stichting DBF (Doarp en Bedriuw Fryslân) technisch onderhoud, verduurzaming en restauratiewerk uit aan historisch erfgoed, voor de leefbaarheid in Friese dorpen.
Zelfs torenuurwerk gaat met tijd mee
De torenuurwerken verdwenen nooit uit het bedrijf. Twee vaste medewerkers onderhouden en repareren kerkklokken door heel Noord-Nederland. Een ambacht uit de begintijd van Vellema, maar de techniek erachter bleef bepaald niet 100 jaar stilstaan. “Wij zijn de enige installateur in Nederland die ook klokkenmaker is. Moderne uurwerken sturen we tegenwoordig aan via een DCF-signaal, een radiografisch tijdsignaal gekoppeld aan de atoomklok in Duitsland.” De bediening van kerkklokken via de smartphone is inmiddels heel normaal. Hoewel het vaak om monumentale gebouwen gaat, vordert de techniek dus ook hier absoluut. “En er zijn ook raakvlakken met de installatietechniek. Zo brengen we ledverlichting aan in wijzers en elektrificeren we luidklokken. Net als mijn opa, is deze tak van het bedrijf toch echt mijn ding, mijn kindje”, vertelt Vellema.
Gasloos sinds 2004
Ook het nieuwe onderkomen van Vellema vertelt iets over de ontwikkeling van het vak. In maart verhuisde het bedrijf naar een pand op het industrieterrein van Hallum dat al in 2004 gasloos is gebouwd. Een luchtwaterwarmtepomp verwarmt het magazijn, een bodemgebonden warmtepomp het kantoor en de kantine. Vellema kent beide installaties toevallig bijzonder goed. Op de oude bedrijfslocatie begint intussen een nieuw hoofdstuk: daar ontwikkelt Vellema samen met een aannemer 18 energiezuinige appartementen.
De bediening van kerkklokken via de smartphone is inmiddels heel normaal.
Museum voor makers
Voor het 100-jarig bestaan richtte Vellema op de oude bedrijfslocatie ook een museum in. Daar staan machines uit de jaren ’50, oude meetapparatuur en uitvindingen van zijn opa, waaronder een zelfbedachte spanningszoeker. Maar Vellema wil er niet alleen laten zien hoe het vroeger ging. “Ik denk erover om het museum te gaan gebruiken om jonge mensen te enthousiasmeren voor de techniek”, zegt hij. “Mensen vergeten vaak dat techniek Nederland heeft laten floreren. Het is de basis van onze welvaart. Dat wil ik laten zien én benadrukken dat de jeugd nu aan zet is om de techniek van de toekomst te bedenken. Want zonder techniek is Nederland niets.”
Volop plek voor nieuwe vakmensen
Ook binnen de familie staat een nieuwe generatie klaar. Zoon Durk werkt al voor de helft mee in het bedrijf. Dochter Pieteke studeerde technische bedrijfskunde en sluit mogelijk over een paar jaar aan. En extra technische mensen kan Vellema goed gebruiken. Dit jaar zette het bedrijf een grote wervingscampagne op, met een billboard langs de weg en 15.000 flyers huis aan huis. De actie leverde weinig reacties op. “Daar word ik wel een beetje moedeloos van”, zegt Vellema.
Hij ziet juist volop kansen voor mensen die nu voor techniek kiezen. Batterijen en energiemanagement vragen de komende jaren niet alleen om mensen die systemen kunnen installeren, maar ook om vakmensen die begrijpen hoe technieken samenwerken en klanten daarover kunnen adviseren.
Kansen zien
Eigenlijk vertelt 100 jaar Vellema vooral iets over de toekomst. Grootvader Vellema zag kansen toen elektriciteit en water de woning binnenkwamen. Later kwamen slimme woningen, warmtepompen en duurzame installaties. Nu staan batterijen en energiemanagement voor de deur. De technieken veranderen, maar één ding blijft hetzelfde: er zijn vakmensen nodig die ermee aan de slag gaan. En juist daarin zit de aantrekkingskracht van werken in de techniek, vindt hij. Je bouwt voort op wat er al is én werkt aan wat straks heel normaal is.
Heb jij ‘n tip voor deze rubriek? Stuur je suggestie naar demakersvanmorgen@technieknederland.nl!
